Νερό με όζον: έχει πραγματικά θεραπευτικές ιδιότητες;

Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορεί η ιδέα ότι το οζονισμένο νερό μπορεί να προσφέρει θεραπευτικά οφέλη ακόμη και σε σοβαρές παθήσεις, μέσω της δράσης των λεγόμενων δραστικών μορφών οξυγόνου (ROS).

Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που βασίζεται σε βιοχημικούς μηχανισμούς, αλλά συχνά παρουσιάζεται χωρίς το απαραίτητο επιστημονικό πλαίσιο.

Σε αυτό το άρθρο, αναλύουμε τι είναι το όζον, πώς επηρεάζει τα βιολογικά συστήματα, τι γνωρίζουμε για το οζονισμένο νερό και γιατί οι θεραπευτικοί ισχυρισμοί χρειάζονται ιδιαίτερη επιστημονική προσοχή.

Τι είναι το όζον και γιατί θεωρείται βιολογικά “δραστικό”

Το όζον (τριατομικό οξυγόνο) συγκαταλέγεται στις δραστικές μορφές οξυγόνου (ROS) και είναι ισχυρό οξειδωτικό μέσο.

Λόγω της ισχυρής οξειδωτικής του ικανότητας, αντιδρά εύκολα με οργανικές ενώσεις δημιουργώντας τα οργανικά οζονίδια, τα οποία στη συνέχεια διασπώνται σε αλδεΰδες — πολλές από τις οποίες εμφανίζουν κυτταροτοξική δράση — ή κετόνες με ταυτόχρονο σχηματισμό υπεροξειδείου του υδρογόνου.

Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι βιολογικά ουδέτερες. Τα παραγόμενα μόρια μπορούν να επηρεάσουν κυτταρικές δομές, πρωτεΐνες, λιπίδια και γενετικό υλικό μέσω οξειδωτικών αντιδράσεων.

Όζον και ανθρώπινος οργανισμός: τι γνωρίζουμε

Το αέριο όζον είναι τοξικό για το αναπνευστικό σύστημα. Έκθεση ακόμα και σε χαμηλές συγκεντρώσεις όζοντος μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους πνεύμονες αλλά και στους οφθαλμούς.

Το εισπνεόμενο όζον ενεργοποιεί τη φαγοκυτταρική δραστηριότητα των μακροφάγων των πνευμόνων προκαλώντας φλεγμονές.

Επίσης αυξάνει τη δραστηριότητα αντιοξειδωτικών ενζύμων όπως είναι η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης (GSH-Px), η δισμουτάση του υπεροξειδίου (SOD) και η καταλάση (CAT) προετοιμάζοντας ουσιαστικά τον ξενιστή να δεχθεί τις φυσιοπαθολογικές καταστάσεις που προκύπτουν από την επαγόμενη από την εισπνοή όζοντος παραγωγή ROS.

Υπάρχουν θεραπευτικά οφέλη από το οζονισμένο νερό;

Όταν το όζον διαλύεται στο νερό, μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό ιδιαίτερα δραστικών ελευθέρων ριζών, όπως η ρίζα υδροξυλίου, σύμφωνα με την αντίδραση:

O₃ + H₂O + 2e⁻ → O₂ + 2OH⁻

Οι ρίζες υδροξυλίου χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλή χημική δραστικότητα και αντιδρούν μη εξειδικευμένα με ενδοκυτταρικά μόρια.

Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να οξειδώσουν λιπίδια, πρωτεΐνες, σάκχαρα, ακόμη και το DNA, προκαλώντας ευρείας κλίμακας οξειδωτικές τροποποιήσεις.

Πειραματικά μοντέλα έχουν δείξει ότι η χορήγηση οζονισμένων διαλυμάτων, υπό συγκεκριμένες και ελεγχόμενες ιατρικές συνθήκες, μπορεί να επηρεάσει φλεγμονώδεις ή κυτταρικές διεργασίες.

Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά προέρχονται κυρίως από εργαστηριακές ή ζωικές μελέτες και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα ως απόδειξη ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας για ανθρώπινη πόσιμη χρήση.

Με βάση τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, η κατανάλωση οζονισμένου νερού δεν έχει τεκμηριωθεί ότι προσφέρει ευεργετική επίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό. Συνεπώς, οι ισχυρισμοί περί θεραπευτικών ιδιοτήτων παραμένουν μη αποδεδειγμένοι και μπορούν να θεωρηθούν παραπλανητικοί.

Η γνώμη της διαιτολόγου - Στην κλινική πρακτική, οι ισχυρισμοί σχετικά με «θεραπευτικά» τρόφιμα ή προϊόντα συχνά βασίζονται σε μεμονωμένους βιοχημικούς μηχανισμούς χωρίς επαρκή κλινική τεκμηρίωση. Η ύπαρξη βιολογικής δράσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα προϊόν είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό για ανθρώπινη κατανάλωση.

Ρυθμιστική θέση και ασφάλεια

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) σε ανακοίνωση του αναφέρει ότι «στα πλαίσια της προστασίας της δημόσιας υγείας απαγορεύεται κάθε είδους διαφήμιση των συσκευών παραγωγής όζοντος, καθώς και κάθε σχετικό έντυπο που συνοδεύει τα προϊόντα αυτά, που περιλαμβάνουν ισχυρισμούς οι οποίοι προσδίδουν στο παραγόμενο οζονοποιημένο νερό θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες έναντι ασθενειών. Οι ισχυρισμοί αυτοί εμπίπτουν στον ορισμό του φαρμάκου (βάσει Οδηγίας 2001/83/ΕΚ όπως ισχύει) και η διάθεση των αντίστοιχων προϊόντων στην αγορά προϋποθέτει τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας φαρμάκου από τον Ε.Ο.Φ. Τέτοια άδεια δεν έχει χορηγηθεί μέχρι σήμερα και επομένως δεν είναι γνωστές οι επιδράσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό».

Με απλά λόγια, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το οζονισμένο νερό είναι ωφέλιμο ως πόσιμο προϊόν, ούτε ότι μπορεί να αντικαταστήσει καθιερωμένες ιατρικές πρακτικές.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Η ιδέα ότι ένα ισχυρό οξειδωτικό μόριο μπορεί να προσφέρει γενικευμένα θεραπευτικά οφέλη ακούγεται ελκυστική. Στην πράξη όμως, η βιολογία είναι πιο σύνθετη.

Μία βασική αρχή της διατροφής και της βιοϊατρικής είναι ότι οι εντυπωσιακοί ισχυρισμοί χρειάζονται αντίστοιχα ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση.

Μέχρι σήμερα, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση οζονισμένου νερού αποτελεί μέσο βελτίωσης της υγείας.

Πρακτικές συμβουλές

• Οι θεραπευτικοί ισχυρισμοί χρειάζονται πάντα κλινική τεκμηρίωση
• Η βιοχημική δραστικότητα ενός μορίου δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με όφελος για την υγεία
• Προϊόντα που υπόσχονται «αποτοξίνωση» ή γενικευμένη θεραπευτική δράση χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή
• Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα πρέπει να αξιολογούνται με βάση ανθρώπινες κλινικές μελέτες
• Οι αποφάσεις που αφορούν την υγεία δεν θα πρέπει να βασίζονται σε διαφημιστικούς ισχυρισμούς

Συχνές ερωτήσεις